Panleukopenia kotów

     Określana również jako nosówka kotów, pomór kotów, zakaźna biegunka kotów, uporczywe wymioty kotów oraz zaraza kotów. W medycynie weterynaryjnej przyjęła się nazwa panleukopenia kotów, gdyż jednym z objawów choroby jest obniżenie liczby białych krwinek. Czasem używa się nazwy parwowiroza kotów, ze względu na wywołujące chorobę parwowirusy. Są one bardzo odporne na na czynniki środowiska zewnętrznego i w temperaturze pokojowej zdolne do zakażenia przez rok. Zarazek przenoszony jest bezpośrednio z kota na kota, ale możę się też rozprzestrzeniać przez różne przedmioty, np. koszyki do transportu, zabawki, miski, kocyki. Także człowiek może przywlec te niebezpieczne zarazki do domu na ubraniach lub butach. W ten sposób zagrożone stają się koty nie mające bezpośredniego kontaktu ze swoimi pobratymcami. Okres wylęgania choroby wynosi około 1-2 tygodni. Pierwszymi objawami są osłabienie, brak apetytu i wysoka gorączka dochodząca do 41 stopni Celsjusza. W czasie dwóch pierwszych dni choroby koty bardzo często wymiotują, potem pojawia się biegunka. Oddawany kał początkowo jest wodnisty, a następnie krwawy. Następuje odwodnienie organizmu, co wywołuje znaczne upośledzenie czynności układu krążenia i nerek. Oprócz uszkodzenia jelita cienkiego, następuje zanik wytwarzania leukocytów w szpiku kostnym, co prowadzi do obniżenia odporności organizmu. Zarazki mogą się więc bez przeszkód rozwijać i doprowadzić do śmierci zwierzęcia. Nie leczone koty w 80-100% giną na skutek ostrej zapaści krążeniowej lub wtórnego zakażenia bakteryjnego. Chora na panleukopenię ciężarna kotka albo roni, albo rodzi martwe lub nienormalne kocięta.
      Leczenie kotów chorych na panleukopenię początkowo polega na dostarczeniu im płynu w postaci wlewów. W późniejszym czasie utrata wody może być uzupełniana przez podawanie herbaty. Oprócz wlewów lekarz weterynarii stosuje też antybiotyki oraz środki przeciwbólowe, przeciwskurczowe, przeciwwymiotne itp. Aby móc przeżyć chorobę, zwierzę wymaga cały czas intensywnej opieki. Jeśli pracujemy, powinniśmy wziąć urlop, gdy zaś nie jest to możliwe, kot musi być oddany do lecznicy dla zwierząt. W przeciwnym wypadku nie ma on żadnych szans na przeżycie.
Zapobieganie chorobie jest lepsze niż leczenie zwierzęcia, dlatego każdy kot powinien być zaszczepiony przeciwko panleukopenii.

Zakaźny katar kotów

     Szczególnie zupełnie młode kocięta lub stare i osłabione zwierzęta zazwyczaj bardzo ciężko przechodzą tę chorobę górnych dróg oddechowych, nie chcąc przyjmować pokarmu i wody. Wycieńczone w ten sposób giną, co w przypadku ciężkiej postaci zakaźnego kataru kociego nie należy w cale do rzadkości.
      Nieżyt nosa zazwyczaj zaczyna się kichaniem i wyciekiem z nosa. Często towarzyszy temu jedno- lub obustronne zapalenie spojówek. W kątach szpary powiekowej, zwłaszcza rano, widoczne są wysuszone resztki wycieku (tzw. śpiochy). Na początku choroby wyciek z nosa i oczu z reguły jest wodnisty i przezroczysty, co pozwala sądzić o wirusowym podłożu choroby. Często jednak już po krótkim czasie na uszkodzonej przez wirusy błonie śluzowej dróg oddechowych osadzają się bakterie, wikłając chorobę i pogarszając stan zwierzęcia. Wyciek z nosa staje się wówczas ropny, mazisty i zamyka przewody oddechowe. Ponieważ koty nie mogą sobie, tak jak ludzie, oczyszczać nosa, mają więc duże trudności z oddychaniem. Stają się wyczerpane, obojętne i nie mają apetytu. Często też chorobie towarzyszy gorączka. W niektórych przypadkach, kiedy zakażenie wywołane jest przez herpeswirusy, zaatakowana zostaje błona śluzowa jamy ustnej. Bolesne pęcherzyki, ropnie i owrzodzenia na języku, dziąsłach i podniebieniu, w połączeniu z zatkanym nosem, powodują, że chory kot nie chce przyjmować pokarmu i napojów. I właśnie na tym polega duże niebezpieczeństwo związane z zarażeniem się zakaźnym katarem kotów. Już po upływie kilku dni dochodzi do zapaści krążeniowej w następstwie odwodnienia organizmu i w końcu do śmierci z wycieńczenia.
      Oczywiście nie każdy zakaźny katar ma tak dramatyczny przebieg. W zależności od stopnia odporności organizm bywa w stanie prędzej czy później uporać się z tą chorobą. Ale też nierzadkie bywają komplikacje polegające na rozszerzeniu się stanu zapalnego na tchawicę, oskrzela i płuca.
      Zakaźny katar kotów początkowo jest wywoływany zakażeniem herpes- kalici- lub reowirusami. Czasem mogą go też wywołać mikoplazmy lub chlamydie, które są formami pośrednimi między bakteriami a wirusami. Jednak każdy poważniejszy przebieg choroby uwarunkowany jest zawsze obecnością kalici- lub herpeswirusów. Przeciwko tym dwóm niebezpiecznym typowym wirusa istnieje skuteczna szczepionka. Podstawowe leczenie polega na podaniu odpowiednich środków mobilizujących siły ochronne organizmu. Konieczne jest również zastosowanie antybiotyków, aby zapobiec wtórnemu zakażeniu bakteryjnemu. Jeśli kot nie chce jeść, konieczne jest zastosowanie wlewu lub przymusowe karmienie. W domu, w znanym sobie otoczeniu, koty przychodzą znacznie szybciej do siebie, pod warunkiem, że zapewni im się kompetentną i troskliwą opiekę. Chory kot potrzebuje dużo ciepła, powinniśmy dostarczyć naszemu pacjentowi poduszkę lub kocyk elektryczny. Prawie każdy kot siedząc na kolanach swego właściciela pozwoli na naświetlanie mu pyszczka promieniami podczerwieni. Należy to robić dwa razy dziennie po 10 minut. Trzeba jednak uważać, żeby nie naświetlać gorączkujących kotów! Nozdrza oczyszczamy wacikiem nasączonym naparem z rumianku.
      Ponieważ trzeba się także liczyć z możliwością przywleczenia zarazków do domu na naszej odzieży i obuwiu, to również koty niewychodzące powinny być poddane regularnym szczepieniom. Należy pamiętać, że szczepienie chroni zwierzęta tylko przed zarazkiem, przeciwko któremu było skierowane, tj. w tym przypadku przeciw kalici- i herpeswirusom. Ponieważ zakaźny katar kotów mogą wywoływać też i inne drobnoustroje chorobotwórcze, jest więc całkiem możliwe, że mimo szczepienia kot zachoruje. Jednak jak wynika z praktyki choroba ma wówczas znacznie łagodniejszy przebieg.

Wścieklizna

     Była znana już w starożytności. Aż do końca średniowiecza łączono ją ze złymi duchami i opętaniem przez diabła. Okres wylęgania choroby jest długi i wynosi od 4 tygodni do kilku miesięcy. Przebieg choroby od jej pierwszych objawów do śmierci zwierzęcia można podzielić na 3 następujące okresy:
     Okres zwiastunowy, czyli wczesnych objawów. W tym czasie po raz pierwszy zachodzą zmiany w zachowaniu się kota. Zazwyczaj pełne zaufania zwierzę kryje się bojaźliwie po kątach, jest bardzo lękliwe i żałośnie pomiaukuje. Czasem może też wystąpić sytuacja odwrotna: zazwyczaj lękliwe koty zaczynają objawiać nienormalne przywiązanie do człowieka.
     Okres podniecenia. W 1-2 dni po wystąpieniu wczesnych objawów choroby kot zaczyna bez wyraźnej przyczyny wykazywać nagłą agresję i napady szału.
     Okres porażenia mięśni. Porażenia mięśni rozpoczynają się zazwyczaj od tylnych kończyn i szybko rozprzestrzeniają się na całe ciało. Śmierć następuje zwykle po 8 dniach od wystąpienia zwiastunowych objawów.
      W niektórych przypadkach chory na wściekliznę kot nie przechodzi okresu podniecenia. Porażenia mięśni dołączają wówczas do okresu zwiastunowego. Mówi się wówczas o "cichej wściekliźnie". U kotów występuje jednak klasyczny obraz chorobowy, nazwany też postacią gwałtowną (szałową), połączoną z występowaniem okresów szału. Wścieklizna nie jest chorobą uleczalną, zawsze kończy się śmiercią. Każdy wypuszczany na dwór kot musi być regularnie, tj. raz w roku szczepiony przeciw wściekliźnie dla własnej ochrony i ochrony właściciela. Chore na wściekliznę zwierzęta są natychmiast likwidowane. Podejrzany o wściekliznę jest każdy kot pokąsany przez lisa lub posiadający rany wynikłe z pokąsań przez zwierzę innego gatunku, jeśli przebywa on w rejonie, gdzie panuje wścieklizna. Koty nie wypuszczane nigdy na dwór nie muszą być szczepione, gdyż wirus wścieklizny nie przenosi się np. na ubraniach czy obuwiu.

Choroba Aujeszkyego

     Nazywana również pseudowścieklizną lub wścieklizną rzekomą. Po okresie wylęgania choroby, trwającym 2-9 dni, chore koty zaczynają wykazywać zmiany w zachowaniu się oraz trudności w połykaniu. Występują też porażenia mięśni głowy i napady szału. Nagłe wystąpienie uporczywego świądu powoduje, że zwierzęta jak oszalałe gryzą sobie łapy, ogon lub inne części ciała, czasem poważnie się przy tym kalecząc. Choroba Aujeszkyego, podobnie jak wścieklizna, kończy się zawsze śmiercią, która następuje w ciągu 24-36 godzin od wystąpienia objawów. Choroba ta atakuje wszystkie gatunki ssaków, z wyjątkiem naczelnych i nieparzystokopytnych. Dla ludzi wirus jest niegroźny. Koty zarażają się nim po zjedzeniu surowej wieprzowiny, dorosłe świnie są jedynymi zwierzętami, które nie wykazując widocznych objawów chorobowych są nosicielami zarazków. Gotowanie i pieczenie mięsa zabija zarazki. Wołowina, konina, baranina, a także mięso drobiowe i zajęcze nie przedstawiają pod tym względem niebezpieczeństwa. Jednak przy kupnie mielonej wołowiny dla kota należy przypilnować, żeby maszynka do mięsa nie została wcześniej użyta do mielenia wieprzowiny, gdyż nawet nikłe jej resztki mogą być zakażone. Nie istnieje niestety szczepionka przeciwko tej chorobie.

Białaczka

     Wywoływana jest przez retrowirusy, jest jedną z najbardziej niebezpiecznych i podstępnych chorób wirusowych zagrażających kotom. Po wniknięciu wirusów białaczki do organizmu kota mogą upłynąć tygodnie, miesiące, a nawet lata zanim pojawią się pierwsze objawy choroby. W ciągu całego tego czasu zakażony kot wydala wirusy ze śliną, wydzieliną z nosa i moczem, stając się potencjalnym siewcą zarazków i źródłem zakażenia innych kotów, z którymi wchodzi w kontakt. Jednak nie wszystkie koty zarażone wirusem chorują. W większości przypadków, dzięki odporności organizmu, wirusy zostają zniszczone nim jeszcze spowodują większe szkody w organizmie. Można rozważyć następujące przypadki po zakażeniu wirusem białaczki:

Zespół nabytego upośledzenia immunologicznego kotów FIV

     Zwany również AIDS kotów. Wirus ten nie może namnażać się w komórkach organizmu ludzkiego, dlatego człowiekowi nie zagraża ze strony tego wirusa żadne niebezpieczeństwo. Wirus ten jest mutantem wirusa białaczki kotów, namnaża się w komórkach odpornościowych organizmu po czym je niszczy. Zakażony kot pozbawiony jest więc możliwości zwalczania różnych zarazków. W 80% przypadków najpierw zostaje zaatakowana błona śluzowa układu oddechowego. Koty cierpią wówczas na tzw. zespół kataralny, objawiający się kichaniem, wyciekiem z nosa, zapaleniem spojówek i zmianami zapalnymi błony śluzowej jamy ustnej. Oprócz tego występują też schorzenia przewodu pokarmowego, połączone z biegunką i wymiotami, zapalenie nerek i pęcherza moczowego, a także zaburzenia w czynności narządów rozrodczych. Na podstawie dotychczasowej wiedzy wydaje się, że okres między zakażeniem a wybuchem choroby wynosi średnio 5 lat. AIDS kotów jest chorobą mało zakaźną, wiele przemawia za tym, że wirus przenosi się wyłącznie przez zakażanie otwartych ran. Lekarze weterynarii mają obecnie do dyspozycji kombinowany test wykrywający we krwi kotów zarówno przeciwciała przeciw FIV, jak i wirusa białaczki. Do badania wystarczy użyć kilku kropel krwi.

Zakaźne zapalenie otrzewnej FIP

     Występuje w dwóch różnych postaciach. Klasyczny obraz chorobowy polega na nagromadzeniu się dużej ilości przezroczystego płynu o barwie bursztynowej w jamie brzusznej. Mówi się wówczas o wysiękowej, "mokrej" postaci choroby. Chory kot ma gorączkę, traci apetyt i szybko chudnie. W niektórych przypadkach do schorzenia dołącza zapalenie opłucnej połączone z wysiękiem w jamie opłucnej. Nagromadzenie ogromnej ilości płynu utrudnia pracę serca, występuje więc duszność lub nawet duszenie się, a także zaburzenia w krążeniu. W ostatnich latach coraz częściej występuje postać niewysiękowa, trudna do rozpoznania, charakteryzująca się powstawaniem zapalnych gruzełków i złogów w różnych narządach, w tym i w węzłach chłonnych. Mogą przy tym występować: biegunka, wymioty, brak łaknienia, gorączka, a także porażenia mięśni, drgawki, zaburzenia równowagi i zmiany w zachowaniu się zwierzęcia. Zakaźne zapalenie otrzewnej przebiega całymi tygodniami w sposób utajony i kończy się zazwyczaj śmiercią zwierzęcia. Obecnie brak jest skutecznych środków zwalczających chorobę i to zarówno zapobiegawczych jak i leczniczych.

---

Źródło: Doris Quinten-Graef, Co dolega mojemu kotu?, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1997